مروری بر حیات علمی و اجرایی زنده‌یاد حجت‌الاسلام دکتر فخرالدین اصغری آقمشهدی به قلم دکتر محمود دیانی

خوانشِ کارنامه فرهنگی، علمی و مدیریتی جناب حجت‌الاسلام و المسلمین دکتر فخرالدین اصغری آقمشهدی(۱۳۴۱ تا ۱۳۹۶ه.ش) از وجوه متعددی واجد اهمیت است. نخست آن‌که ایشان دانش‌آموخته سطح عالی ( چند سال درس خارج فقه و اصول) حوزه علمیه و دارای مدرک دکترای حقوق خصوصی از دانشگاه است.  به سخنی دیگر و بدون هیچ مبالغه، مسامحه و کلیشه‌پردازی، محصول حوزه و دانشگاه قلمداد می‌شوند.
دیگر آن‌که برخاسته از  خانواده‌ای مذهبی و انقلابی بود و نگارنده که سابقه بیش از ۴۰ سال آشنایی و ۳۵ سال رفاقت و ارتباط با او را دارد، همواره او را در حوزه‌های فرهنگی، سیاسی و اجتماعی- فراخور زمانه و نیز قابلیت‌های او- فعال و تاثیرگذار یافته‌است. فعالیت چشمگیر و خاطره‌انگیزش در اقامه سوگواری حضرت سیدالشهدا(ع) و یاران آن حضرت در حسینیه سید سجاد(ع) ساری در جمع جوانان پرشورِ آن دیار و آن روزها، حضور متناوب او در جبهه‌های دفاع مقدس تا پایان جنگ تحمیلی، مهاجرت به قم برای تحصیل علوم دینی و در نهایت تلبس به لباس روحانیت و حفظِ آن تا پایان عمر، طی مدارج تحصیلی دانشگاهی تا اخذ درجه دکترا در رشته حقوق خصوصی از دانشگاه تربیت مدرس، مشارکت در تاسیس انجمن اسلامی مدرسان دانشگاه مازندران، حضور او در هیئت موسس موسسه قرآنی( فرهنگی آموزشی و پژوهشی) پیامبر اعظم( ص) ساری گواه صدق ادعای نگارنده است.
سومین وجهِ اهمیت‌مندیِ نگاه به شخصیت او، کارنامه موفق دکتر اصغری در مقطع کوتاهی است (حدود ۲۰ماه ازابتدای سال ۱۳۹۳ تا اواخر آبان ۱۳۹۴ه.ش) که ریاست بزرگ‌ترین و جامع‌ترین مرکز آموزش عالی استان مازندران؛ یعنی دانشگاه مازندران را عهده‌دار بوده‌است. از قضا  تقدیم این نوشتار کوتاه به همایش مازندران‌شناسی و الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت، تحت تاثیر همین وجه سوم است؛ به ویژه از آن رو که نگارنده علاوه‌بر آن که ۲۱ سال در دانشگاه مازندران همکار او بود؛ در زمان ریاست ایشان در امور  فرهنگی و اجتماعی دانشگاه، افتخار معاونت او را هم داشت و در واقع اطلاعاتی که مبنای داوری‌ها و یافته‌های  این نوشتار است، تجربه‌های زیسته صاحب این قلم با دکتر اصغری است.
مطالعه دقیق روحیات و عملکرد آن زنده‌نام در دوران ریاست دانشگاه، التزام ایشان را به مواردی نشان می‌دهد از جمله: الف. اخلاق‌مداری: برخورد ملایم با کلیه افراد تحت مدیریت بدون مرزبندی‌های مختلف، مقدم‌داریِ  حفظ آبروی اشخاص در موارد خاص، احترام به شخصیتِ  همکاران (اعضای هیئت علمی، کارمندان و دانشجویان)  و تکریم همگان به ویژه چهره‌های برتر علمی، اخلاقی و ارزشی در عملکرد او کاملاً نمایان بود.
ب. قانون‌مداری: به عنوان یک حقوقدان، افزون بر برخورداری از دانش حقوق، در توجه به قوانین، بخش‌نامه‌ها و آیین‌نامه‌ها شهره خاص و عام شده بود؛ به‌گونه‌ای که کمتر کسی می‌توانست به خود اجازه دهد تا امری خلاف قانون را از او بخواهد. نگارنده بارها شاهد مقاومت هزینه‌پردازانه او در مقابل توصیه‌ها و سفارش‌های ناروا و طمع‌ورزانه بوده است.
پ. استفاده ازعناصر صالح در مدیریت‌ها:  در این‌باره شواهد بسیار است و در این مجال کوتاه فقط به این نکته اشاره می‌شود که در دوره ایشان بیشترین استفاده از افراد متدین،کاردان و با سوابق حضور در جبهه‌های دفاع مقدس را شاهد بودیم
ت. شفافیت: مدیریت او بر مدار قانون بود. به همین دلیل در موارد مختلف به ویژه انتصابات و حوزه‌های مالی و اداری کاملا روشن و شفاف عمل می‌کرد. به جرئت می‌توان گفت اگر کسی در موردی خاص خواسته‌ای داشت و بر قوانین آن، آگاهی داشت می‌توانست مطمئن باشد که دکتر اصغری وفقِ آن عمل می‌کند و اگر خواسته‌اش در تعارض با قانون – در هر سطحی- بود؛ هیچ امیدی به انجام آن از سوی ایشان وجود نداشت.
ث. مشورت‌گیری:  دکتر اصغری در شئون مختلف اداره دانشگاه اهل استشاره بود. در میان شواهد فراوان این امر تنها به این مورد اشاره می‌شود که برای نخستین‌بار در زمان او نصب روسای دانشکده‌ها از طریق نظرخواهی(= اخذ آرای اعضای هیئت علمی از طریق صندوق و با نظارت معتمدان دانشکده‌ها) از همه اعضای هیئت علمی دانشکده‌ها و پیشنهاد چندنفر از حائزان رتبه‌های نخست؛ انجام پذیرفت که آثار ارزش‌مند این اقدام مقاله‌ای جداگانه را می‌طلبد.
ج. زهد شخصی در استفاده از اختیارات و امکانات حاصل از موقعیت ریاست دانشگاه: در این‌باره اشاره به دو مورد خاص کافیست: نخست آن‌که پیش از انتصاب ایشان، پرونده استادی او از کمیسیون تخصصی هیئت ممیزه دانشگاه با موفقیت عبور کرده بود. از آنجا که بررسی پرونده‌اش در هیئت ممیزه‌ای که خودش رییس آن شده بود؛ خالی از شائبه نبود؛ – اگرچه خلاف قانون هم نبود!- به پیشنهاد خودش به وزارتخانه ارجاع شد تا در هیئت ممیزه دانشگاهی دیگر – آن هم نه به انتخاب  یا پیشنهاد او- بررسی شود که همین اتفاق افتاد و ایشان به مقام استادی نایل آمد.
مورد دیگر سفر دانشگاهی ایشان به مسکو بود که طبق معمول وجهی در اختیارشان قرار گرفته بود. برای مسئولان مالی دانشگاه باور پذیر نبود که ایشان برخلاف رویه متعارف، بخشی از آن را پس از بازگشت، به دانشگاه برگرداند! در حالی که مصرف کامل آن امری متداول و بدون هیچ پیامد اداری بود.
از دقت و تعمق در موارد پیش‌گفته می‌توان نتیجه گرفت که مدیریت بر مبنای ارزش‌های اخلاقی، دینی و انسانی می‌تواند سبب موفقیت‌های بزرگ باشد و هم‌چنین شیوه دکتر اصغری به عنوان یک مدیر و دانش‌مند روحانی و مازنی برای مدیریت در استان و به ویژه در حوزه مدیریت‌های دانشگاهی، میراثی ارج‌مند، موثر، قابل مطالعه و الگوگیری برای ما و آیندگان است.

کتاب «مازندران شناخت» به زیور طبع آراسته شد

به گزارش روابط عمومی موسسه پیامبر اعظم(ص) ساری، مازندران شناخت، مجموعه‌ای وزین از منتخب مقاله‌ها و گزیده چکیده‌های همایش ملی «مازندران شناسی و الکوی اسلامی-ایرانی پیشرفت » توسط نشر این موسسه تولید و منتشر شد.

این رویداد فاخر علمی-فرهنگی برای نخستین بار در مازندران با ایده و ابتکار موسسه فرهنگی قرآن و عترت پیامبر اعظم(ص) ساری و نیز برگزارگنندگانی همچون دانشگاه مازندران، استانداری مازندران و اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی مازندران و همچنین مشارکت بیش از ۶۰ مرکز علمی و نهاد اجرایی ملی و استانی، در سه محور کلی تاریخ، فرهنگ و هنر آیینی مازندران، خرداد ۱۴۰۰ه.ش برگزار شد که دستاورد های پژوهشی آن نیز در پایگاه استنادی علوم جهان اسلام(isc)، قابل مشاهده و بهره برداری است.

برگزاری با شکوه آیین اختتامیه همایش « مازندران‌شناسی و الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت»

به گزارش کمیته روابط عمومی و رسانه همایش، نوبت صبح اختتامیه با قرائت قرآن کریم در سالن اجتماعات شماره یک دانشکده هنر و معماری آغاز و دکتر عبدالرحمن باقرزاده (استادیار دانشگاه مازندران) به ارائه مقاله با عنوان “حکما و متکلمان مازندران در گذر تاریخ” پرداخت.

پس از آن، دکتر وحید حیدرنتاج (استادیار دانشگاه مازندران) مقاله خود با عنوان”باغ‌های ایرانی مازندران؛ الگویی برای طراحی بوستان‌ها و فضاهای شهری در منظر شهری معاصر” را ارئه نمود. سپس خانم دکتر فتانه محمودی (دانشیار دانشگاه مازندران) و آقای هامون مهدوی، مقاله ای با عنوان “تحلیل گفتمان شمایل‌نگاری بناهای مذهبی مازندران در دوره قاجار” را ارائه نمودند. از دیگر مقاله‌های ارائه‌شده در نوبت صبح، مقاله‌ای با عنوان”جلوه‌های هنر اسلامی در کاروان‌سراهای مازندران با تاکید بر کاروان‌سرای گدوک و گمبوج” بود که توسط دکتر مصطفی رستمی (استادیار دانشگاه مازندران) و خانم خورشید مهدوی ارئه شد. بعد از آن، آقای مهدی خلیلی (دانش‌آموخته دانشگاه تهران) و دکتر ایرج رضایی (دانش‌آموخته دانشگاه تهران) مقاله‌ای با عنوان”مطالعه جغرافیای تاریخی پنج رود بزرگ شرق مازندران و پیشنهادی برای وجه تسمیه دریای کاسپین/خزر” را ارائه دادند.


دکتر عباس پناهی (دانشیار دانشگاه گیلان) نیز مقاله‌ای با عنوان “ویژگی‌های تاریخ‌نگاری مرعشی” ارائه کرد و در نهایت دکتر محمد قربانی (استاد دانشگاه فردوسی مشهد) مقاله‌ای با عنوان “دورنمای آثار سیاست‌ها و برنامه‌های گردشگری هوشمند بر تاب‌آوری اقتصادی مازندران” ارائه داد و به این ترتیب، برنامه نوبت صبح به پایان رسید.

 


در نوبت عصر، نیز با قرائت استاد حبیب‌الله غفاری؛ از چهره‌های ممتاز قرائت قرآن کریم برنامه با محوریت علمی، فرهنگی و هنری آغاز شد.
نماهنگ گزارش عملکرد دبیرخانه همایش، برنامه بعدی این جلسه بود.
سپس در این نشست، استاد دکتر حسن فاضلی ( عضو هیئت علمی و استاد دانشگاه تهران) و از چهره‌های فاخر عرصه باستان‌شناسی، با موضوع “‌اهمیت و جایگاه مطالعات باستان‌شناسی در توسعه فرهنگی و گردشگری استان مازندران” به ارائه سخنرانی پرداخت. وی در این نشست که با حضور دکتر حسن نژاد؛ معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار، عباس زارع؛ مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی مازندران و تنی چند از مدیران استانی و شهرستانی برگزار شد، به انتقاد از وضعیت موجود در عرصه گردشگری تاریخی مازندران پرداخت و با ترسیم چهره گردشگری بر پایه مولفه‌های بنیادین این عرصه، حول دانش‌های باستان‌شناسی و تاریخ، به مقوله مهم توجه به اقتصاد گردشگری بین‌المللی در مازندران اشاره کرد و افسوس خود را به صراحت از عدم آگاهی و برنامه‌ریزی و نیز استفاده از نخبگان این عرصه در مازندران که برخی از آن‌ها از چهره‌های ملی و بین‌المللی هستند، خطاب به همه مسئولان امر اعلام کرد.
در ادامه برنامه، استاد سیدمحمدعلی کاظمی( شروین) از چهره‌های فرهیخته ادب و فرهنگ مازندران به اجرای شعر آیینی پرداخت.
سپس آیین تجلیل از شش چهره ارجمند عرصه‌های تاریخ، فرهنگ و هنر مازندران به همراه تیزرهای اختصاصی ویژه هر یک از این استادان، به اجرا درآمد.این چهره‌ها به شرح زیر تجلیل شدند:
استاد سیدمحمدعلی کاظمی(شروین) در بخش فرهنگ و ادب؛
استاد محمدرضا اسحاقی در بخش فرهنگ و هنر؛
حجت الاسلام استاد سیداحمد شفیعی مازندرانی در بخش فرهنگ و هنر؛
استاد دکتر حسن فاضلی در بخش فرهنگ و تاریخ؛
استاد جهانگیر نصری اشرفی در بخش فرهنگ، هنر و تاریخ؛
زنده‌نام استاد قاسمعلی ایران‌منش در بخش فرهنگ، هنر و تاریخ.
این چهره‌ها به ترتیب در عرصه ادبیات آیینی، موسیقی آیینی، خوشنویسی، پژوهش، تاریخ، فرهنگ و هنر مازندران، در شمار نام‌آوران این سرزمین به حساب می‌آیند.

 

 

در ادامه از پژوهشگران برتر این همایش نیز تجلیل شد:
دکتر رضا شجری و خانم دکتر زمانه حسن نژاد بابت مقاله با عنوان”ارزیابی نقش جغرافیا در تداوم حیات باوندیان اسپهبدیه”
حجت‌الاسلام دکتر عبدالرحمن باقرزاده بابت ارائه مقاله‌ای با عنوان”حکما و متکلمان مازندران در گذر تاریخ”
خانم دکتر فتانه محمودی و آقای هامون مهدوی بابت مقاله‌ای با عنوان”تحلیل گفتمان شمایل‌نگاری بناهای مذهبی مازندران در دوره قاجار”.
پس از آن از دستاوردهای همایش؛ شامل کتاب و DVD نیز با حضور مسئولان استانی رونمایی شد.
سپس حجت‌الاسلام دکتر محمود دیانی، دبیر همایش ملی مازندران‌شناسی و الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت و رییس موسسه فرهنگی قرآن و عترت پیامبر اعظم(ص) ساری در این مراسم با تقدیر از حامیان این رویداد مهم علمی و فرهنگی، بر ضرورت حمایت بیشتر مسئولان از برگزاری چنین رویدادهای فاخری در جامعه تاکید کرد.
وی با اشاره به این که مازندران در طول تاریخ، مهد فرهیختگان و شخصیت‌های بنام علمی و فرهنگی و دینی بوده است، افزود: ما نسبت به این میراث ارزش‌مند مسئولیت داریم و باید در معرفی آن‌ها به جامعه، بیشتر تلاش صورت پذیرد.
ایشان با بیان این که مازندران در حوزه‌های فرهنگی، فلسفی و فقهی دارای چهره‌های فاخر و برجسته‌ای است که باید از آن‌ها تکریم و تجلیل شود، تصریح کرد: امروز باید الگوهای فاخر فرهنگی، علمی و دینی بیش از پیش به جامعه معرفی شوند.
حجت‌الاسلام دکتر دیانی با اشاره به این که مازندران در ۳۵۰ سال اخیر میراث‌دار تفکر عقلانی بوده است، خاطرنشان کرد: بی‌توجهی به میراث ارزش‌مند مازندران در عرصه‌های مختلف علمی، فرهنگی و دینی زیبنده نیست.
وی در بخشی از سخنان خود با اشاره به این که در طول برگزاری همایش ملی مازندران‌شناسی و الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت از ظرفیت استادان و فرهیختگان علمی، فرهنگی و دینی بسیاری بهره گرفته شده است، تصریح کرد: تلاش کردیم در این رویداد فاخر علمی و فرهنگی، دستاورد مناسبی برای رشد و پیشرفت استان در عرصه‌های مختلف داشته باشیم.


وی در ادامه نسبت به کم‌توجهی برخی مدیران امر، نسبت به برگزاری چنین رویداد فاخری در استان، انتقاد کرده و این مسئله را از چالش‌های جدی فرهنگی در مازندران برشمرد.
دکتر دیانی در انتهای سخنان خود با اشاره به حمایت‌های ویژه اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی مازندران، دانشگاه مازندران و نیز برخی پشتیبانی‌های ستادی در استانداری مازندران، از زحمات بی‌دریغ جناب آقای احد جاودانی ( مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان تهران) و نیز جناب آقای علیرضا شریعت ( فرماندار شهرستان آمل) قدردانی نمود.
پس از آن طنین نوا و آوای جان‌افزای استاد محمدرضا اسحاقی؛ از مفاخر فرهنگی مازندران و دارنده نشان هنری، به این نشست، طراوتی نو بخشید.
در بخشی دیگر، دکتر سید رسول موسوی حاجی؛ رییس دانشکده هنر و معماری دانشگاه مازندران و دبیر علمی همایش نیز به ارائه گزارش روند علمی همایش پرداخت. وی گفت: ۷۲ نفر اعضای کمیته علمی این رویداد بوده‌اند و هم‌چنین بیش از ۸۰ مقاله به دبیرخانه رسید. نیز دو پیش‌نشست علمی با محوریت مسائل مهم استان در حوزه‌های فرهنگی، تاریخی، کشاورزی و منابع طبیعی از برنامه‌های دوهفته پایانی منجر به اختتامیه بوده است.
پایان‌بخش این مراسم، انجام قرعه‌کشی مسابقه بزرگ “مازندران‌شناسی” بود که طی آن برای ۲۰ نفر از برندگان این مسابقه، هدایایی از سوی دبیرخانه همایش در نظر گرفته شد.
از نکات جالب توجه این نشست، اجرای بسیار جذاب جناب آقای رحمان قدمی بود که نکات تکمیلی وی در عرصه مازندران‌شناسی، بر غنای محتوایی جلسه افزود.

در گفتگو با حجت الاسلام دکتر محمود ابوترابی مطرح شد؛ تاثیر اجتماعی روزه از منظر قران و عترت

گفتگو با حجت الاسلام دکتر محمود ابوترابی؛ عضو هیات علمی دانشگاه و هیات موسس موسسه پیامبر اعظم(ص) ساری

*در ابتدای این گفتگو، اساسی ترین اهدف تشریع حکم روزه را بفرمایید؟
یکی از اساسی‌ترین اهداف تشریع حکم روزه، پرورش روحیه تقواپیشگی مردم جامعه است. تقوا با عنایت به معنای لغویِ ریشه آن، سپر به دست گرفتن و در مواجهه با دشمنان، هوشیارانه به مبارزه و دفاع برخاستن است. البته در تقوای الاهی، انسان متّقی راه مبارزه و دفاع و ابزار آن را از رهنمودهای «ربّ علیم، قدیر و قوی» اتّخاد می‌کند: یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا کُتِبَ عَلَیْکُمُ الصِّیامُ کَما کُتِبَ عَلَى الَّذینَ مِنْ قَبْلِکُمْ لَعَلَّکُمْ تَتَّقُونَ‏ (بقره/۱۸۳)
از منظر قرآن اهل تقوا آنانند که با بصیرت الاهی همیشه در حال آماده باش وبیداری قرار دارند؛ آنان دشمن تسویل‌گر درون و تزیین‌گر قسم خورده بیرون: نفس امّاره و شیطان را، خوب شناخته‌اند که لحظه‌ای خواب نداشته و از فریب و حمله در این «جهاد اکبر» آرام و تعطیلی ندارند. لذا در سایه تقوا، حالت خود کنترلی و مراقبه درونی تقویت شده، بر قوای ادراکی و تحریکی، بینشی و گرایشی نظارت پیوسته‌ای جاری می‌شود؛ بدین سبب از زبان و چشم و گوش و … آنان اعمال سعادت بخش و «بهشت ساز» صادر شده و از هر آن چه موجب خسارت و شقاوت و «جهنم آفرین» باشد؛ گریزانند. (ر. ک.: بقره/۱۷۷؛ توبه/۳۶)
از امام علی(ع) روایت شده است: صَوْمُ‏ الْقَلْبِ‏ خَیْرٌ مِنْ صِیَامِ اللِّسَانِ وَ صَوْمُ اللِّسَانِ خَیْرٌ مِنْ صِیَامِ الْبَطْنِ
روزه قلب از روزه زبان بهتر و روزه زبان از روزه شکم بهتر.
این حدیث مبارک دلالت دارد: روزه سه‌گانه‌ای وجود دارد. این سه، در طول هم قرار گرفته‌اند. و دارای مراتب متفاوت هستند؛ اما برترینِ آن، روزه قلب است که نقش فرمانده بر اعضاء بدن را ایفا می‌کند. و تقوا مقرّش در دل است و نظارت و حمایتش بر باطن و ظاهر. آری؛ اگر قلب «سلیم» گردد مردمان آن جامعه در امنیت همه جانبه روزگار سپری خواهند کرد

*روزه چه تاثیری بر معنویت و روحیه طهارت گرا دارد؟
در فرهنگ قرآنی یاد قیامت یکی از مبانی اعتقادی بسیار تأثیرگذار در ابعاد مختلف از جمله در تعاملات اجتماعی و اقتصادی و اخلاقی است.
از حضرت رضا(ع) روایت شده: إِنَّمَا أُمِرُوا بِالصَّوْمِ‏ لِکَیْ یَعْرِفُوا أَلَمَ الْجُوعِ وَ الْعَطَشِ فَیَسْتَدِلُّوا عَلَى فَقْرِ الْآخِرَه
مردم به روزه گرفتن مأمور شده‏اند تا درد گرسنگی و تشنگی را بفهمند و با آن بر فقر و تنگدستی آخرت راه بجویند.
روزه از این گروه‌ها به تمام و کمال نیست: متمرّدان از امام و رهبران (الهی) و غلامان فراری از خدمت موالیان خود؛ زنان غیر متواضع نسبت به شوهران‌شان مگر این که توبه کنند و فرزندان نفرین وعاقّ شده از طرف پدر و مادر مگر به نیکی کردن به آنان برگردند.
روزه ولو در حدّ گرسنگی و تشنگی جسمانی، نه تنها اصل یاد قیامت را بلکه برخی ویژگی‌های آن را در دل و جان زنده کرده و بر رفتار این جهانی افراد جامعه تأثیر می‌نهد. این رمز تحول آفرینی روزه از مَعبَر یاد قیامت است؛ قیامتی که قران می‌فرماید: فراموشی آن موجب ضلالت از مسیر حق و زمینۀ هواپرستی و انحراف در مقام قضاوت و عدول از عدالت خواهد بودو سبب کم فروشی و ناهنجاری‌ها در فعالیت‌های مالی و در جریان عدالت اقتصادی جامعه
از حضرت زهرای اطهر(س) در مقام شگفتی در عدم رعایت روزه‌دار نسبت به آن چه که از او انتظار می‌رود، روایت گردید: مَا یَصْنَعُ‏ الصَّائِمُ‏ بِصِیَامِهِ إِذَا لَمْ یَصُنْ لِسَانَهُ وَ سَمْعَهُ وَ بَصَرَهُ وَ جَوَارِحَهُ
انسان روزه‌دار با روزه‌اش می‌خواهد چه کند اگر زبان و گوش و چشم و اعضای خود را (از زشتی‌ها) صیانت و محافظت نکند!

*یکی از مسایلی که بسیار بر روزه داران تأکید می شود، کمک و همدردی به فقیران در ایام ماه رمضان است و یکی از اصلی ترین اثرات این ماه فهم فقیران و نیازمندان عنوان شده است، چرا نسبت به این مساله تا این حد تأکید شده و هدف اصلی از چنین تاکیدی چیست؟ بناست مسلمانان به چه درکی از فقیران برساند؟
پیشوایان گرامی دین، در روایات و ادعیه اسلامی ماه رمضان را ماه مواسات نامیده اند. از نتایج بارز روزه برانگیختن حس همدردی نسبت به مستمندان و همنوعان تنگدست است، آنان که زندگی آسوده ای دارند و رنج فقیر و طعم گرسنگی را نچشیده اند، ممکن است از حال مستمندان غافل بمانند و روزه وسیله ای است که آنان را از غفلت می رهاند و رنج مستمندان را با یاد آنان می آورد تا به دستگیری فقیران همت گمارند و به درد دل آنان برسند.
از سویی به احسان و اطعام و انفاق به مستمندان در ماه مبارک رمضان بسیار سفارش شده است و از سویی دیگر گرسنگی و تشنگی روزه موجب درک رنج مستمند می گردد و بدین ترتیب ثروتمند به فقیر نزدیک می شود و احساس ها رقت میابد و احسان و انفاق فزونی می گیرد و جامعه کمک به همنوع را می آموزد. مواسات یعنی سهیم ساختن برادران در رزق و روزی و رمضان به همین جهت ماه مواسات نامیده اند تا مسلمانان به احسان نسبت به هم بپردازند و با تمرین بر این صفت ارزنده انسانی جامعه را از حقد و کینه برهانند و برادروار در کنار هم از نعمت های الهی بهره بگیرند و شایسته است که روزه داران به همه این نکات انسانی روزه توجه کنند و بکوشند واقعاً فریضه روزه را آنچنان که باید بجا آورند و ماه مبارک رمضان را آنچنان که سزاوار این ماه است بسر آورند، تا همگان از برنامه های سازنده اسلامی بهره ور شوند.

*آیا روزه داری تاثیری بر کم شدن فاصله طبقاتی بین مردم دارد؟
روزه در سازوکار طبیعی خود زمینه چشیدن گرسنگی را برای مکلَّفان فراهم می‌نماید. انسان مسلمان در صورت مواجه شدن با موانع در روزه گرفتن به قضا و در مواردی به «کفاره» دادن موظف می‌شود که به فقیران و مسکینان تعلق می‌گیرد.در روز «عید فطر» در مقام شکرگزاری باز هم با وجوب پرداخت زکات فطره تلاش بر مساعدت هرچه بیشتر برای توجه به مستمندان رقم می‌خورد. و نیز در تخلف نسبت به پرهیز از مبطلات روزه در موارد نه چندان کم، به پرداخت کفاره مالی موظف می‌شود. اما این همه برای آن است تا روحیه امداد و توجه به قشر نیازمند در قشر اغنیاء نهادینه شود تا نگاه نوع‌دوستی جهت رفع فقر در دارایان و ثروتمندان پرورش و قدم‌های عملی برای زدودن چهره فقر از جامعه هر چه بیشتر فراهم آید.
لذا در دعاها به تعابیر مختلف، از آن بی‌نیاز مطلق بی‌نیازی فقرا تقاضا می‌شود: اللَّهُمَّ أَغْنِ‏ کُلَّ‏ فَقِیرٍ؛آری، تنگدستی موجب می‌شود مستمند نتواند شکم را سیر و حتی لباس لازم را تهیه و به سبب عزت‌مداری طبع انسان، اگر مبتلا به قرض شد، نتواند بموقع آن را پرداخت نماید:
اللَّهُمَّ أَشْبِعْ کُلَّ جَائِعٍ اللَّهُمَّ اکْسُ کُلَّ عُرْیَانٍ اللَّهُمَّ اقْضِ‏ دَیْنَ کُلِّ مَدِین‏
خدایا هر گرسنه‌ای را سیر نما؛ خدایا هر برهنه‌ای را بپوشان؛ خدایا بدهی هر بدهکاری را ادا نما.
در نظام اجتماعی انسانی، سنت جاری الاهی آن است که این مشکلاتِ فردی و اجتماعی با اسباب و وسائط طبیعی رفع گردد. بدیهی است بخشی از آن، وابسته به تلاش خیرخواهانه صاحبان مُکنت و ثروت است که می‌توانند با کارهایی مانند ایجاد اشتغال و معاونت در رونق کسب و کار، غبار فقر و آثار ناهنجار و شکننده آن را از چهره جامعه بزدایند.

*روایتی در این خصوص اگر وجود دارد، بفرمایید.
از حضرت امام جعفر صادق(ع) از علت وجوب روزه گرفتن پرسش شد. حضرت فرمودند: خدای عزّ و جلّ روزه را واجب گردانید تا به آن غنى و فقیر مساوى شوند. بی‌نیاز به اختیارِ خود، گرسنگى نمى‏کشد تا بر فقیران رحم کند؛ زیرا که غنىّ هرگاه خواهان هر چیزی شود، قدرت تهیه آن را دارد. لذا حق تعالى روزه را مقرر ساخت تا غنى و فقیر را مساوى کرده و به غنى درد گرسنگى را بچشاند و بدین وسیله، بر ضعیفان دل سوزانده و بر گرسنگان رحمت آورد. روشن است رفع فقر یعنی پیشگیری و درمان بسیاری از ناهنجاری و چالش‌های خانواده‌گی و عرصه‌های اجتماعی و اقتصادی و فرهنگی جامعه انسانی.

* این روزها عده ای که بیشتر نسل جوان هستند، نکاتی را بیان می کنند که در جای خود حائز اهمیت است، آنها با تأکید بر اینکه روزه داری فقط گرسنگی و تشنگی نیست و می توان به جای روزه داری این چنین، اعمال دیگری را ثبت کرد که بهتر از سی روز روزه داری است. به این قشر چه توصیه ای دارید؟
روزه عمل ساده ای نیست و تنها گرسنگی و تشنگی مایه بوجود آمدن حقیقت روزه نمی باشد، بلکه روزه بزرگترین میدان تمرین برای پاکسازی جسم از امراض گوناگون و تزکیه روان از مفاسد اخلاقی و منور کردن دل به نور خداست.
با چنین روزه ای روزی فراوان می گردد، و اجتماع سالم گشته و آدمی در پیشگاه حق کسب آبرو می کند و در جهان بعد از بهشت بهره مند شده و از عذاب جهنم دور خواهد ماند.
من از میان بسیاری از فواید مهم روزه، به مسایل اجتماعی اشاره می کنم که برای نسل جوان مفید است؛ بسیاری از کدورت ها و ناهنجاری های اجتماعی، به ویژه در ارتباطات ناسالم با دیگران، ریشه در خودپرستی و خودشیفتگی دارد. با روزه داری، فرد روزه دار از پیله خودپرستی خارج شده و پروانه وار گرد دیگر دوستان نیز خواهد گشت. توجه به همسایگان، اصلاح کدورت ها، بازدید از اقوام و حضور در سفره افطاری دیگران و… زمینه های پدیدآیی ارتباطات سالم و سودمند را فراهم می سازد.
خداوند روزه را براى آزمایش اخلاص مردم واجب فرموده است، که روزه در اخلاص عمل بسیار موثر است، یعنى کسى که روزه مى گیرد و تمامى روز را با همه امکان خوردنی ها و آشامیدنى هایى که در اختیار دارد، در عین حال امساک مى نماید، جز اخلاص به پیشگاه حضرت حق مفهومى دیگر ندارد و در قسمتى از نهج البلاغه مى فرماید: «و صوم شهر رمضان فانه جنه من العقاب » و یکى از دلائل وجوب روزه این است که روزه ماه رمضان سپر است از عقاب الهى، یعنى روزه موجب غفران و آمرزش گناهان و معاصى انسان است، که به وسیله روزه نجات از آتش جهنم و عقوبت پروردگار به دست مى آید.

در پایان این گفتگو اگر نکته ای هست بفرمایید.
قرآن برترین کتاب هدایت‌گر و انسان‌ساز است. از منظر دین اسلام و قرآن انسان یا در دین یا در آفرینش با هم برابرند. از طرفی، در ادیان الاهی عموماً و در دین اسلام به خصوص، احکام و مقررات آن برای تعالی انسان و جوامع انسانی وضع شده‌اند. یکی از این فرامین تحول آفرین انسان در عرصه معنوی و مادی، روحی و جسمی، دنیوی و اخروی، روزه گرفتن است. در قرآن و روایات از پیشوایان عصمت و طهارت برای روزه تأثیرات فردی و اجتماعی، نقل شده است. در این نوشته مختصر، آثاری از روزه از جنبه پیشگیرانه و درمانی در ابعاد بهداشت جسمی و روحی، اقتصادی، اخلاقی اجتماعی تبیین گردید. هر چند آثار اجتماعی انسان‌ساز فراوان دیگری مانند تقویت رابطه با خدا، پیوند بین خویشان و همنوعان، پرورش روحیه ایثارگریو رونق مهرورزی و ابراز محبت به هم‌کیشان و همه آحاد جامعه قابل بررسی‌اند.

 

تجلیل از دو عضو موسسه پیامبر اعظم(ص) ساری در جشنواره پاسداران اهل قلم

به گزارش روابط عمومی موسسه پیامبر اعظم(ص) ساری، اختتامیه پانزدهمین جشنواره پاسداران اهل‌قلم صبح روز دوشنبه ۱۱ اسفند ۱۳۹۹ با حضور سردار حسین سلامی فرمانده کل سپاه پاسداران، سردار قاآنی فرمانده نیروی قدس سپاه و تعدادی از فرماندهان و برگزیدگان جشنواره با رعایت پروتکل‌های بهداشتی در سالن همایش‌های ولایت ستاد کل سپاه برگزار شد.
در این مراسم پس از رونمایی پوستر فراخوان شانزدهمین دوره جشنواره کتاب سال پاسداران اهل‌قلم و نشان رسته فرهنگی، برگزیدگان این جشنواره معرفی شدند. این دوره از میان ۳۳۹ اثر ارسالی به دبیرخانه جشنواره، ۱۸۲ کتاب در ۱۶ رشته داوری شده که ۸ اثر حائز رتبه اول، ۱۲ اثر شایسته رتبه دوم و ۱۵ اثر نیز مقام سوم را از آن خود کردند. همچنین ۱۳ اثر شایسته تقدیر شناخته‌شده است.


بر اساس این گزارش؛ کتاب‌های «هفتاد متر تا رهایی» تاریخ شفاهی جانباز جهادگر آقای رمضان‌علی صیدانلو به همراه پژوهشی پیرامون نقش جهاد سازندگی مازندران در دفاع مقدس، به نویسندگی علی کاوه، مدیرحوزه ریاست و مسئول نشر سردار شهید طوسی وابسته به موسسه پیامبر اعظم(ص)، « فاتحان فاو» فرهنگ نامه شهدای مازنی مازنی عملیات والفجر ۸ به نویسندگی دکتر سید حسین ولی پور؛ همیار پژوهشی موسسه و عضو کمیته علمی همایش ملی « مازندران شناسی و الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت» شایسته تقدیر اعلام و تجلیل شدند.

نشست تخصصی همکاران واحد پژوهش موسسه پیامبر اعظم(ص) ساری با مدیر و معاون پژوهش مدرسه تخصصی نورالزهرا(س)

مدیر پژوهش، نشر و اسناد موسسه پیامبر اعظم(ص) ساری به همراه مدیر حوزه ریاست و همیار روابط عمومی موسسه، با مدیر و معاون پژوهش مدرسه تخصصی نورالزهرا(س) ساری دیدار کردند.

در ابتدای این دیدار سرکارخانم خاتمی؛ مدیر مدرسه تخصصی نورالزهرا(س) ضمن تشکر از حضور عوامل اجرایی و پژوهشی موسسه پیامبر اعظم(ص) ساری،که به مناسبت برگزاری همایش ملی پیرامون شخصیت علمی آیت الله مصباح یزدی، برگزار شد، مرحوم آیت الله مصباح یزدی را از ابعاد مختلف دارای شخصیتی برجسته‌ دانست و گفت: این روحانی بزرگوار بدلیل اهمیت گسترش حوزه‌های فکری و اندیشه‌های دینی با راه‌اندازی مراکز و موسسات از جمله موسسه در راه حق، بنیاد فرهنگی باقرالعلوم‌ و موسسه آموزشی و پژوهشی امام‌خمینی(ره) در زمینه پژوهش دین و تربیت طلاب و علاقمندان به دروس دینی و حوزوی سهم فراوانی در پاسداری از حریم اسلام و شعائر اهل بیت علیهم‌السلام در طول سالهای گذشته داشتند که حاصل آن تربیت و معرفی چندین چهره شاخص و برجسته در این عرصه بود و برگزاری چنین برنامه ها و همایش هایی کمترین کاری است که می توان در حق این عالم اندیشمند انجام داد.


در ادامه این نشست، دکتر محمدعلی دیانی؛ مدیر پژوهش، نشر و اسناد موسسه پیامبر اعظم(ص) ساری، ضمن تشریح اهداف و برنامه های پژوهشی موسسه و همکاری های علمی موسسه پیامبر اعظم(ص) ساری با این مرکز حوزوی، با تأکید بر انجام پژوهش و تحقیقات در قالب همایش های علمی و همچنین لزوم همکاری مراکز و گروه‌های مختلفی که در موضوع هدایت علوم انسانی به سوی آموزه‌های اسلامی در حال تحقیق و فعالیت هستند، افزود: باید مراکزی همچون جامعه الزهرا(س) و موسسه پژوهشی پیامبر اعظم(ص) با شناسایی این افراد و آثارشان، زمینه‌ی همکاری و همبستگی متقابل را در سطح وسیع شکل بدهند.
ایشان همچنین با تأکید بر افزایش کیفیت پژوهش‌های علمی و ابراز امیدواری درخصوص تولید مقالات راهگشا و پرمغز درهمایش ملی بررسی شخصیت علمی آیت الله مصباح یزدی، آثار و تولیدات فضلای جوان و نواندیش در چنین همایشی را بسیار باارزش، امیدوارکننده و نویدبخش آغاز یک حرکت عمومی و رو به جلو در پژوهش‌های حوزوی خواند.
در پایان این دیدار در خصوص زمینه های همکاری موسسه پیامبر اعظم(ص) ساری و مدرسه تخصصی نورالزهرا(س) بحث و گفتگو شد.

 

 

نصیرالدین طوسی و تجدید حیات تشیّع / دکتر محمدعلی دیانی

در گزارش های تاریخی آمده است که خواجه نصیر الدین طوسی در یکی از تعب آلودترین و رنج اندودترین زمان های زندگی بشر می زیسته است. روزگاری که گرد جهالت مغولان در سرزمین متمدّن ایرانی- اسلامی ما پاشیده شده بود.

به گواهی محقّقان؛ خواجه منشأ خدمات ارزنده ای در طول حیات دینی، علمی، فرهنگی و اجتماعی خود بوده؛ تجدید حیات تشیع، تجدید استقلال ایران، نجات مبانی کلام اسلامی از سیطره فکری اشعریان، راه اندازی رصدخانه مراغه، تأسیس کتابخانه ۴۰۰ هزار جلدی؛ همه و همه از خدمات ارزنده حکیم طوس بوده است.

با این همه؛ رسالت این نوشتار، پرداختن به اثرات و برکات غیر قابل انکار خواجه در حوزه های علمی، فرهنگی و اجتماعی نیست؛ که آن خود میدانی دیگر می طلبد و عرصه ای دیگر، امّا در همین فُسحه و مجال اندک؛ به اقتضای روح کلّی حاکم بر این شماره از دو ماهنامه، مهم ترین خدمت خواجه به حوزه دین- تجدید حیات تشیع – را بسط می دهیم تا ضمن روشن تر شدن عظمت این مرد، به قدر نَمی از یَم، به زدودن غبار مهجوریت از چهره ی این فیلسوف، متکلّم، فقیه، سیاستمدار، ریاضیدان و منجّم شیعه ی ایرانی همّت گمارده باشیم؛ که وی را برگردن پیروان امروز مکتب تشیّع، حقّی بس عظیم و شگرف است…

پرده اول … مورخان مسلمان تثبیت اندیشه و رفتار اُموی را به معاویه بن ابوسفیان(۱) نسبت می دهند. از جمله مسائلی که از دوران حکومت بنیان گذار امویان تا سالیان متمادی در دستگاه های منتسب به حکومت رواج داشت، سبّ و لعن حضرت امیر المؤمنان(ع) و فرهنگ سازی این امر موهن در جامعه اسلامی آن روز از طریق منابر و محافل بود. دردآور آن که این عمل ناپسند از روزگار حکومت و خلافت حضرت علی(ع)(۲) تا سال های سال بعد از آن ادامه پیدا کرد.(۳)

این مورد و مواردی از این دست، خود شاهدی متقن بر اندیشه امامت ستیز جریان اُموی است؛ که تاریخ هیچ گاه نتوانسته این ننگ و تاریکی را از دامان خود بیالاید.

پرده دوم …  اگر نهضت عاشورا و جریان به خاک و خون کشیده شدن آل الله(ع) در سال ۶۱ ه.ق را “جریان اصلی احیاء تشیّع علوی” و وَلوی بدانیم و قیام هایی که به انگیزه خونخواهی نهضت کربلا و نیت استقرار تجدید حکومت شیعی علوی مانند قیام عبدالله بن حنظله، قیام حرّه، قیام توابین(۴) قیام مختار ثقفی(۵)، قیام زید بن علی بن الحسین(ع) و قیام یحیی بن زید بن علی بن الحسین(ع)؛ که وجهه مذهبی بنی امیّه را به کلّی از میان برد(۶)، را “جریان تکمیلی احیاء تشیّع علوی” بنامیم، می توان ادّعا کرد که از مجموع این تحرکات در این فاصله زمانی کوتاه، گامی بلند و هدف دار در جهت احیاء دین (بمعنی الاعم) و مذهب تشیّع علوی (بمعنی الاخص) برداشته شد.

پرده سوم … بارِ روانی و اجتماعی نهضت عاشورا و قیام های تابعه، عرصه را هم از لحاظ دینی و هم از جنبه دنیایی بر آل امیّه تنگ تر و تنگ تر کرد(۷) تا آن جا که معاویه بن یزید بن معاویه به سال( ) دستور منع سبّ و لعن امام علی(ع) بر منابر بلاد اسلامی را صادر کرد(۸). علت صدور این حکم را علاوه بر قابلیّت های شخصی و تفاوت های وی با سایر حاکمان جائر اموی، می توان اثر مستقیم نهضت کربلا در ایجاد این بارِ روانی و اجتماعی قلمداد کرد.

گواهی تاریخ بر کینه توزی های آل امیّه نسبت به جریان امامت شیعی مبرهن است؛ گو اینکه حاکمی چون معاویه بن یزید کورسویی در شب ظلمانی ایجاد کرد، امّا اندیشه و رفتار جاری در جریان اموی به طور تمام قد بر ضدّ اندیشه علوی جلوه گر شد. مواردی که آن ها در اسلام راستین، انحراف ایجاد کردند نیز فراوان است. (۹)

پرده چهارم … داستان به همین جا ختم نمی شود. به دلیل از دست رفتن پایگاه دینی و اجتماعی آل امیّه در میان جامعه اسلامی، سرانجام این حکومت فاسد در سال ۱۳۴ه.ق پس از ۹۴ سال تسلّط بر بلاد اسلامی، به واسطه حرکت تشکیلاتی بنی العباس، توسط ابو العباس سفّاح برچیده شد(۱۰)…

با روی کار آمدن عباسیان، فصل جدید از تقابل خصم با اساس تفکّر شیعیِ علوی آغاز و این اختلافات بنیادین در جامعه آن روز، به طور عینی آشکار گشت. (۱۱)

پرده پنجم … عباسیان از سال ۱۳۴ ه.ق تا سال ۶۵۹ه.ق به مدت ۵۲۵ سال بر بلاد اسلامی حکومت کردند. مهم ترین قلمرو این حکومت  کشور های ایران و عراق امروز بوده است. (۱۲)

حاکمان عباسی از نور هدایت و معرفت شیعیِ انتشار یافته در سراسر بلاد اسلامی، پس از نهضت کربلا و تولّد و ترویج فرهنگ جدید شیعی نگران و هراسان بوده و با توسّل به هرگونه زور و حیله، بغض عمیق و عناد عملی خود را نسبت به جریان تشیّع علوی و آموزه هایش؛ که تجلّی اتمّ و اکمل آن در نهضت کربلاست، نشان می دادند.

برای نمونه؛ به شهادت رساندن امام صادق(ع) و خوف از ترویج معارف دین توسط آن امام(ع)، زندانی کردن طولانی مدّت و آخر امر شهادت امام کاظم(ع)، رفتار مأمون عباسی با حضرت رضا(ع)، به شهادت رساندن امام جواد(ع) در عنفوان جوانی، رفتار خصمانه متوکّل عبّاسی با امام هادی(ع) و تهدید و ارعاب و قتل زائران حسینی(ع) و تخریب و به آب بستن مزار حضرت سید الشهداء(ع) و…، رفتار معاندانه با امام حسن عسگری(ع)(۱۳)، همه و همه نشان دهنده ژرفای عناد و عداوت عباسیان با خاندان نبوت و بانیان معارف تشیّع علوی در جامعه اسلامی، بوده است.

پرده ششم … بنابر آنچه گفته شد، دوران ۱۲۶ساله مشترک حکومت عباسیان با حیات امامان شیعه به تقابل عباسیان با اندیشه های شیعی سپری شد.

درمابقی سال های طولانی حکومت عباسیان تا دوره برچیده شدن آن ها توسط ایلخانان مغول، به واسطه استیلای فکری و فرهنگی و اجتماعی آن ها بر جامعه، عموم مردم از کسب و درک معارف حقّه شیعی بازماندند. (۱۴) حال می بایست فردی مدبّر و حکیم به مقابله با اندیشه و رفتار شیعه ستیزانه عباسیان برخیزد…

پرده هفتم …  ابوجعفر محمّد بن محمّد بن حسن طوسی، متولّد پانزدهم جمادی الاول سال ۵۹۸ ه.ق است و پدرش با تفأل به قرآن کریم او را “محمّد” نامید.

کنیه اش ابو جعفر و به القابی چون “نصیرالدین”، “محقق طوسی”، “استاد البشر” و “خواجه” شهرت دارد.(۱۵)

کسانی که در مورد آثار علمی و فلسفی خواجه طوسی به بررسی پرداخته اند، شماره آثار او را بالغ بر ۱۸۶ اثر دانسته اند(۱۶)، که البته کمتر دانشمند بزرگی را می توان نشان داد که در این حجم و اندازه، آثار علمی به وجود آورده باشد.

شگفتی کار این دانشمند بزرگ وقتی بیشتر می شود که بدانیم او تا پایان عمر پربرکت خود از اشتغال به کارهای روز افزون رصد خانه برکنار نبود و منصب های پر مسئولیت دیوانی نیز بر دوش او سنگینی می کرد.(۱۷)

از جمله آثار ارزشمند خواجه می توان به شرح اشارات، تجرید الاعتقاد، اخلاق ناصری، مصارع المصارع و اساس الاقتباس و… اشاره کرد.

خواجه حدود ۲۲ سال با اسماعیلیان زیست و کتاب شرح الاشارات، تحریر مجسطی، اخلاق ناصری و اخلاق محتشمی و برخی از آثار دیگر او محصول همین دوره است.(۱۸)

عموم  متفکران و مورخان زندگی دیوانی خواجه را در چهار مقطع خلاصه کردند:

الف) ملازمت ناصر الدین محتشم حاکم قلاع قُهستان.

ب)ملازمت علاءالدین پادشاه پیشوای اسماعیلیان و فرزندش خورشاه.

ج) ملازمت هلاکوخان مغول تا زمان فتح بغداد و سقوط خلافت عباسی.

د) تولیت اوقاف و ساختن رصدخانه مراغه. (۱۹)

پرداختن به دو مقطع اول زندگی دیوانی خواجه، از بحث ما خارج است و مطالعه در باب این دو مقطع زندگی اندیشمندی سترگ، چون حکیم طوس را به مخاطبان واگذار می نماییم…

در مقطع سوم؛مهم ترین واقعه حیات خواجه، حمله هلاکوخان مغول به ایران است.

مغولان در سه مقطع به سال های ۶۱۶ ه.ق به فرماندهی چنگیزخان، در سال ۶۲۶ ه.ق به فرماندهی اوگتای قاآن و در نهایت به سال ۶۵۴ ه.ق به فرماندهی هُلاکوخان به ایران حمله ور شدند. البته ناگفته نماندکه به گواهی تاریخ؛ میان حمله چنگیز خان با حمله هلاکوخان، تفاوت ماهُوی وجود دارد که از عهده این نوشتار بیرون است.(۲۰زرین کوب، ۵۲۴)

هلاکوخان به انگیزه پایان دادن به حکومت اسماعیلیان و عباسیان؛ این دو قطب متضاد دنیای اسلام، که به خاطر جنبه مذهبی خویش، مانع از استقرار حکومت ایلخانی آن ها در ایران به شمار می‌آمدند، به ایران لشکر کشید. (۲۱زرین کوب، ۵۲۴) روش تعامل او با فرهنگ اسلام و فرهنگ ایران، برخلاف نیای خود.

هلاکوخان ابتدا به جنگ با اسماعیلیان رفت و تسخیر قلعه‌های اسماعیلیه در الموت را در دستور کار خود قرار داد. سرانجام آن ها را بر انداخت و سپس اندیشه تسخیر بغداد را در سر پروراند.

خواجه در این زمان، در قلعه الموت زندانیِ اسماعیلیان بود. همان کسانی که ۲۲ سال با آن ها زیست. (۲۲)

هنربزرگ و فرصت شناسی جکیم طوس آنجا روشن می شود که سرانجام پس از دست یابی مغول به قلعه، از راه گفت و گو- که شیوه فلسفی او بود- توانست مرد خون آشامی مانند هلاکوخان را که دردامن فرهنگ الحادی و شمنی رشد یافته بود به دین اسلام علاقه مند کند. او توانست تهدیدها را به فرصت بدل کند و از خرابی های بیشتر جلوگیری نماید.

هلاکوخان، خواجه را به دربار نزدیک کرد. خواجه اهل مناصب دنیوی نبود. مشی زندگی او چه دوره ای که با اسماعیلیان می زیست و چه دوره ای که با ایلخانان بود نشان می دهد که منصب وزارتی نپذیرفت و در عزل و نصب امرا دخالتی نداشت. او همواره دانش و نیروی خود را مصروف خدمت به علم و فلسفه کرد و حتی با پیشنهاد دادن به هلاکوخان و پذیرش وی، تولیت اوقاف کشور را پذیرفت و از حُسن توجه و علاقمندی مغولان به احکام نجوم و پیش بینی های فلکی استفاده کرد و دستور و کمک شایان توجه هلاکوخان را برای راه اندازی رصدخانه مراغه و کتابخانه عظیم آن(۲۳) گرفت و همت گماشت و عُشر عایدات اوقاف اسلامی را به نظر نمایندگان دولت به رصدخانه اختصاص داد.(۲۴)

مطالب پیش گفته خود نشان دهنده انگیزه ها و دواعی خواجه هست و احتیاجی به اطناب سخن نیست…

پس از انهدام اسماعیلیان، فتح بغداد در دستور کار هلاکوخان قرار گرفت. البته باید توجه داشته باشیم که حکومت عباسیان پیش از حمله هلاکوخان دوبار به تصرف دیلمیان و سلجوقیان درآمده بود و تا حدودی از قدرت سیاسی و روحانی آن ها کاسته شده بود؛ اما در عین حال میزانی از سایه شکوهمندی این حکومت چند صد ساله بر سر ایرانِ آن روزگار گستریده بود.(۲۵)

هلاکوخان برای حمله به بغداد و پیچیدن طومار عباسیان،در ابتدا با حسام الدین منجم مشورت کرد. حسام الدین؛ طرفدار حکومت عباسیان بود و به بهانه این که خلیفه کُشی عواقب سویی دارد هلاکو را از این کار بازداشت. خان در پی تردید، با خواجه نصیر الدین طوسی مشورت کرد. خواجه او را ترغیب کرد. هلاکوخان، خواجه و حسام الدین را روبه رو کرد. مناظره ای در گرفت و سرانجام رأی خواجه بر اندیشه خان غالب آمد.

نهایت امر، پس از استدلال ها و احتجاجات متقن خواجه، در ماه صفر ۶۵۹ ه.ق، دستور حمله به بغداد از سوی هلاکوخان صادر شد. خلیفه با رجال و فرزندان خود به حالت تسلیم از شهر بیرون آمد و به نزد هلاکو رفت و تسلیم شد. البته هنوز در مورد کشتن و زنده نگاه داشتن او اختلاف نظر وجود داشت و کسانی معتقد بودند که اگر خلیفه کشته شود، بلای آسمانی می رسد و مردم هلاک می شوند ولی سرانجام به صوابدید خواجه او را در نمد پیچیده و آن چنان که نمد می مالند، او را مالیدند تا جان سپرد.

سرانجام؛ داستان حکومت عباسیان که روزی به تدبیر ایرانیان بر سرکار آمد، به واسطه قدرت تدبیر و اندیشه توان مند یک ایرانی دیگر به پایان آمد. (۲۶)

از پی این اقدام، دو اتفاق تاریخ ساز رخ داد:

الف) ترویج معارف حقه شیعه به دلیل تأثیرات فرهنگ اسلامی بر مغولان و از جمله اثرات خواجه بر هلاکوخان، تجدید حیات یافت. معارفی که تا

 

 

ب) استقلال ایران که از دوران از دست رفته بود، دوباره به دست آمد

 

 

 

 

منابع:

۱-ابراهیمی دینانی، غلامحسین، الف، ۱۳۸۹، ماجرای فکر فلسفی در جهان اسلام،  ج۲،طرح نو، تهران.

۲-ابراهیمی دینانی، غلامحسین، ب، ۱۳۸۸، نصیرالدین طوسی؛ فیلسوف گفتگو ،هرمس، تهران.

۳-الامین، حسن، ۱۹۷۷، الاسماعیلیون و الموغول و نصیرالدین طوسی، بیروت.

۴-تویسرکانی، قاسم،۱۳۶۶،مقاله ای در یادنامه خواجه نصیرالدین طوسی، ج۱،دانشگاه تهران،تهران.

۵-رشیدوو،پی، نن، ۱۳۶۸، سقوط بغداد، اسدالله، آزاد، آستان قدس رضوی، مشهد.

۶-زرین کوب، عبدالحسین، ۱۳۹۰، روزگاران، ج۲،

اطلاعیه فوری و مهم : تمدید نهایی پذیرش مقاله در همایش مازندران شناسی

با یاد آفریدگار دانایی

به‌دلیل درخواست پژوهشگران بومی و غیر بومی؛ که دل در گرو پیشرفت دیار مازندران دارند، به پیشنهاد ارکان همایش و تصویب شورای سیاست‌گذاری
مهلت ارسال مقاله به همایش ملی «مازندران‌شناسی و الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت» تمدیدنهایی شد.

اندیشوران ارجمند می‌توانند حداکثر تا تاریخ ۲۵ اسفندماه ۱۳۹۹، مقاله‌های تمام‌متن و یا چکیده مقاله (برای کسانی که صرفاً خواستار شرکت در همایش
به‌صورت ارسال چکیده هستند) را به نشانی www.ipmsari.ir/paper  به دبیرخانه همایش ارسال نمایند.

باسپاس فراوران

دبیرخانه همایش ملی مازندران‌شناسی و الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت

۲۰ بهمن ۱۳۹۹

بازدید جناب آقای منصورعلی زارعی؛نماینده محترم مردم شهرستان ساری و میاندورود در مجلس شورای اسلامی از موسسه پیامبر اعظم(ص)

نماینده مردم شهرستان ساری و میاندورود در مجلس شورای اسلامی از از محل موسسه فرهنگی قرآن و عترت پیامبر اعظم(ص) ساری بازدید و با رییس و کارکنان این موسسه گفت‌وگو کرد.

به گزارش روابط عمومی موسسه پیامبر اعظم(ص)، منصورعلی زارعی؛ رییس مجمع نمایندگان مازندران درمجلس شورای اسلامی در بازدید از محل موسسه فرهنگی قرآن و عترت پیامبراعظم(ص) ساری اظهار کرد: چند ویژگی خوب در کار این موسسه دنبال شده است که اولین موضوع توجه به مقوله پژوهش های قرآنی است.

نماینده مردم ساری و میاندورود در مجلس شورای اسلامی گفت: قرار داشتن روحانیت حوزوی و دانشگاهی در متن کار موسسه فرهنگی قرآن و عترت پیامبر اعظم(ص) در پیشرفت‌های این موسسه بسیار موثر است، زیرا روحانیت دانشگاهی و حوزوی، مرجع درست تفکر اسلامی است.

زارعی در ادامه افزود: کار در مسیر نشر معارف تابناک قرآن و سیره اهل بیت (علیه‌السلام) آنقدر عظمت دارد که هر چقدر در مسیر آن تلاش کنیم باز هم کم است. برای خدمت به قرآن نباید کوتاهی کنیم و باید از حداکثر توان و منابع خود برای گسترش جامعیت قرآن در سطح جامعه و دانشگاه استفاده کنیم.

رییس مجمع نمایندگان مازندران با اشاره به فرارسیدن ایام الله دهه فجر گفت: توجه به پژوهش از مهمترین کارهایی است که در زمینه ریل‌گذاری و بسترسازی فعالیت‌های فرهنگی و قرآنی در آینده اهمیت دارد و انقلاب ما یک انقلاب فرهنگی است و ما باید فرهنگ و دین را در سایه قرآن و ارزش‌های پاک شهدا مدنظر داشته باشیم.

در ابتدای این دیدار، حجت الاسلام دکتر دیانی؛ رییس موسسه پیامبر اعظم(ص) ضمن تشکر از حضور جناب آقای زارعی در محل موسسه پیامبر اعظم(ص) به تشریح مهمترین برنامه ها و اهداف موسسه در سال جاری از جمله همایش ملی« مازندران شناسی و الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت» پرداخت.

حجت‌الاسلام دکتر محمود دیانی؛ رییس موسسه پیامبر اعظم(ص) ساری با اشاره به برگزاری همایش ملی« مازندران شناسی و الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت»  گفت: هدف ما در این همایش تبیین جایگاه تمدنی مازندران و گشودن چشم‌اندازی راه گشا بر مبنای الگوی اسلامی پیشرفت است و لازمه موفقیت این رویداد بزرگ علمی و فرهنگی در مازندران حمایت همه مسئولان مازندران می باشد.

دکتر دیانی، با اشاره به این‌که در این همایش ملی از ظرفیت‌های علمی حوزه‌های علمیه، دانشگاه‌ها و سایر مراکز علمی، آموزشی و فرهنگی کشور بهره خواهیم گرفت، بیان کرد: تلاش خواهیم کرد یک رویداد مهم علمی فاخر در شأن دیار علویان را با همکاری نهادهای علمی و فرهنگی برگزار کنیم.

 

نشست مسئولان کمیته های اجرایی همایش ملی مازندران شناسی با دبیر محترم علمی

به گزارش روابط عمومی موسسه پیامبر اعظم(ص) ساری، جانشین دبیران علمی و اجرایی به همراه مسئولان کمیته های پژوهش، فناوری اطلاعات و اداری_اجرایی همایش روز چهارشنبه ۱ بهمن ۹۹ با دکتر سیدرسول موسوی حاجی؛ دبیر محترم علمی این همایش در دانشکده هنر و معماری دانشگاه مازندران دیدار کردند.


در ابتدای این نشست، دکتر محمدعلی دیانی؛ مسئول دبیرخانه همایش گزارشی از فعالیت دبیرخانه و همچینن طرح ” راز مازندران ” ارائه داد.
در ادامه مسئولان کمیته های پژوهش و فناوری اطلاعات، گزارشی از تعداد مقالات ارسال شده به دبیرخانه همایش، روند داوری مقالات و چگونگی فرآیند داوری توسط داوران محترم در سامانه همایش به دبیر علمی ارائه دادند.
در پایان این نشست، دکتر سید رسول موسوی حاجی؛ دبیر محترم علمی همایش، با توجه به تمدید پذیرش مقالات تا ۲۲ بهمن، خواستار تبلیغات این رویداد علمی و فرهنگی از صدا وسیمای مرکز تبرستان شدند.